Momen là gì? Tìm hiểu về momen lực và momen xoắn

Chắc hẳn bạn đã nghe nói rất nhiều đến momen nhưng vẫn không hiểu momen là gì, có những loại momen nào và ý nghĩa của từng loại là gì. Chính vì vậy, trong bài viết hôm nay chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu cụ thể về khái niệm này, cũng như cách phân biệt các loại momen lực nhé.

momen là gì

Momen là gì?

Momen trong tiếng anh có tên là Moment và được ký hiệu là M. Trên phương diện vật lý, momen được hiểu là có hướng (vectơ) của đoạn thẳng B có gốc tại G với tâm tính từ O. Đây là khái niệm để mở rộng nhiều tính chất của chuyển động thẳng sang chuyển động quay của vật rắn.

Công thức tính:

M = r . B

Trong đó r là vectơ khoảng cách nối O tới G

Các loại momen hiện nay

Hiện nay có rất nhiều các loại momen và mỗi loại này sẽ lại có những đặc điểm cũng như ứng dụng khác nhau. Trong bài viết dưới đây chúng tôi sẽ chia sẻ đến bạn 2 loại momen chính là momen lực và momen xoắn.

Momen lực

Momen lực là một đại lượng vật lý, thể hiện sự tác động gây ra sự quay quanh một điểm hoặc một trục của vật thể. Theo đó, Momen lực sẽ tỉ lệ thuận với tích của khoảng cách từ giá đến trục quay và độ lớn của lực. 

momen lực
Biểu thức tính momen lực

Công thức tính

M = F.d

Trong đó:

  • M: là momen lực (N.m)
  • F: lực tác dụng (N)
  • d: là cánh tay đòn của lực F, đây là khoảng cách từ tâm quay đến giá của lực F

Nếu giá của lực đi qua tâm quay thì lực không cho tác dụng làm quay. Khi đó d = 0 => M=0.

Nếu muốn tăng momen lực thì các bạn nên thực hiện tăng độ lớn của lực hoặc độ dài của cánh tay đòn hoặc có thể tăng cả hai.

Ứng dụng của momen lực

Hiện nay, momen lực đang được ứng dụng khá nhiều trong cuộc sống. Cụ thể nhất phải nói đến đó là ứng dựng tại cửa ra vào hàng ngày. Theo đó, tay nắm cửa thường được bố trí xa bản lề nhằm làm tăng momen lực để giúp việc mở cửa diễn ra dễ dàng hơn.

momen lực
Ứng dụng của momen lực

Ngoài ra, momen lực còn được ứng dụng trong kỹ thuật. Người ta chế tạo ra các loại cờ lê phù hợp với các loại ốc khác nhau song nếu cờ lê có cánh tay đòn (chiều dài của cờ lê) càng lớn sẽ mở được những loại ốc siết chặt hơn.

Momen xoắn

Một trong những loại momen được ứng dụng khá nhiều trong cuộc sống nữa là momen xoắn.

Momen xoắn là gì?

Ngay trong tên gọi thì đã thể hiện cho hiện tượng quay quanh trục và nó có nguồn gốc từ những thí nghiệm của nhà khoa học nổi tiếng Archimede về đòn bẩy. Cụ thể là khi có lực tác động vào một vật khiến nó quay quanh một điểm thì mômen xoắn sẽ xuất hiện.

Nếu momen xoắn càng lớn thì động cơ cho khả năng thực hiện càng nhiều công. Đơn vị đo của momen này là N.m hoặc ft-Ib.

Momen xoắn là thông số không thể thiếu khi mô tả động cơ cũng là đại lượng đặc trưng cho khả năng chịu tải tại tức thời của động cơ. Do vậy khi nói đến Momen xoắn người ta thường nghĩ ngay đến động cơ xe đặc biệt là xe ô tô.

momen xoắn
Momen xoắn thể hiện khả năng tải của xe

Cụ thể, Momen xoắn là đơn vị đo khả năng thực hiện công của động cơ. Giá trị momen xoắn sẽ tùy thuộc vào tốc độ vòng tua máy và tại một vòng tua nào đó giá trị sẽ đạt cực đại và đây chính là momen xoắn cực đại

Ứng dụng của momen xoắn

– Có thể ý nghĩa đặc trưng nhất đó là thể hiện độ khỏe của động cơ.

Ví dụ: khi nghe giới thiệu về siêu xe Koenigsegg; bạn sẽ thấy chiếc xe này sở hữu cụm động cơ đặc biệt turbo V8 5.0 lít cho công suất lên tới 1.380 mã lực và mô-men xoắn cực đại 1 011 lb-ft.

Thực tế, công suất và momen xoắn là hai thông số kỹ thuật vô cùng quan trọng. Trong đó, thông qua các thông số của momen xoắn bạn sẽ nắm được  khả năng tải của xe còn công suất lại biểu hiện vận tốc của xe. Khi momen xoắn càng cao lực quay của bánh xe càng mạnh, từ đó mang đến khả năng tăng tốc, leo dốc, vượt địa hình càng tốt. Bởi vậy, nếu công suất thể hiện rằng chiếc xe mạnh thế nào và nhanh đến đâu, thì momen xoắn lại thể hiện thời gian đạt được tốc độ đó trong bao lâu. Tuy nhiên, một chiếc xe có vận tốc cao chưa chắc đã có tải lớn và ngược lại.

momen xoắn cực đại
Động cơ có momen xoắn cực đại giúp xe sẽ tăng tốc nhanh, tải nặng tốt

– Bên cạnh đó, momen xoắn còn được ứng dụng trong nhiều ngành nghề khác như:

  • Trong đo lường – kiểm định: Cảm biến mô men xoắn trong ô tô, cửa kính ô tô, đo kiểm công suất động cơ tàu, động cơ máy phát,….
  • Sản xuất, giám sát chất lượng, điều hành sản xuất: Vặn nắp chai, dự tải nhíp, tăng hoặc giảm lực vặn đinh vít
  • Nông nghiệp: Điều khiển mô men xoắn máy móc…

Chắc hẳn với những chia sẻ trên đây đã giúp bạn hiểu hơn về momen là gì cũng như về các loại momen lực và momen xoắn. Mong rằng những thông tin trên sẽ hữu ích với các bạn trong cuộc sống.

About Quynh Vu

Tôi là Quỳnh Vũ. Tôi đã có nhiều năm kinh nghiệm nghiên cứu, đánh giá chuyên sâu về các sản phẩm điện máy, xe máy, ô tô và các kiến thức liên quan. Hy vọng những thông tin tôi chia sẻ sẽ giúp ích cho quý vị và các bạn!

View all posts by Quynh Vu →

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *